فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )

46

سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )

شباهت پيدا كرده است . شايد اين نكته را نيز دريابد كه بازارها اندكى بيشتر رو به ويرانى گذاشته و كثيف‌تر شده . ممكن است سر در بازار نيز مانند كليهء چيزهاى ديگر كه جنبهء ايرانى دارد به نظر وى ويران و خراب بيايد . چه ، از سردر بازار ، مانند مدخل مساجد ، استفادهء ديگرى جز به عنوان « نماى ساختمان » نمىشود . هنگام بازديد بام بازار اين نكته ثابت مىشود كه اغلب اين بامهاى بازارهاى كوچك داراى دريچه‌اى است كه به بام بازار باز مىشود و معمولا شاگردهاى دكانهاى بازار نيمى از زبالهء بازار را به آنجا مىريزند و در نتيجه اين بام به قدرى كثيف مىشود كه براى رفت و روب آنها كارگران مخصوص استخدام مىكنند . چنين به نظر مىرسد كه ساير طاقهاى بازار فقط در جشنها به عنوان ايوان مورد استفاده قرار مىگيرد . با وجود اين سردر يا مدخل اصلى بازار هنوز يكى از مشغول‌كننده‌ترين قسمتهاى اصفهان است . اولين چيزى كه موجب تعجب مىشود ، وجود درشكه‌چيهايى است كه در بيرون بازار به انتظار مشترى يعنى بازرگانان ثروتمند يا كارمندان ادارى ايستاده‌اند . آنها مانند ارابه‌رانان رومى در مسابقاتى كه در كليزئوم « 1 » انجام مىگرفت ناگهان به سوى فرنگى بيچاره هجوم مىبرند و خيال مىكنند هر كس زودتر به او رسيد « كرايه » درشكه حق مسلم اوست و اين مطلب را درك نمىكنند كه هر فردى ، ولو به قدر افراد انگليسى و امريكايى ثروتمند باشد ، شايد بخواهد پياده‌روى كند و از اين كار لذت برد . اينجا محل اصلى تجمع گدايان است . اگر چارلز لم « 2 » به اصفهان مسافرت كرده بود احتياج پيدا نمىكرد كه مقالهء خود را تحت عنوان « تأسف از زوال دوران گدايان در پايتخت » به رشتهء تحرير درآورد . تحسين وى از ملبوس گدايان در حقيقت تشريحى از جامهء گدايان اصفهان است . وى مىگويد جامهء ژنده كه زبان ملامت‌بار فقر و تنگدستى است همان جامهء گدايان و نشانه موقرى است از حرفهء آنان . جامه‌اى است كه از گدايان انتظار مىرود با آن در انظار ظاهر شوند . اين جامه هيچ وقت از رسم نمىافتد و هرگز كسى از گدا چشم ندارد كه جامهء عزا دربر كند . او از هر رنگ كه بخواهد مىپوشد و از كسى بيم ندارد . در دنيا تنها فردى است كه مجبور نيست وضع ظاهر را مورد مطالعه قرار

--> ( 1 ) . Coliseum يا Colosseum آمفى تئاتر باستانى روم كه مدتى پس از مرگ آگوست ساخته شد و به قدر بزرگترين ميدان ورزشى امروز ايالات متحد امريكا گنجايش داشت . جنگ شمشيربازان با يكديگر يا با حيوانات نيز در اين ميدان انجام مىگرفت . - م . ( 2 ) . Charles Lamb نويسندهء معروف انگليسى ( 1775 - 1834 م ) .